Ký ức những cụ đời thứ tư mang dòng máu họ tộc trong tôi từ lâu là hình ảnh ông nội tôi cụ Nguyễn Văn Đạt và ông bác Nguyễn Văn Quế.
Với ông nội, tôi chỉ lưu lại trong trí nhớ đúng 3 lần. Lần thứ nhất tôi chơi trên nấm mộ hoang ở đội me và ông đi từ nhà ông xuống nhà tôi ngang qua cầm cây Batoong (gậy) đét vào đít và bảo mày con cái nhà ai, về mau. Tôi lấm lét nhìn ông rồi quay lại cùng lũ bạn chọc ông. Ông khom khom chống gậy đi về hướng nhà tôi để lại lũ trẻ 3,4 tuổi cười ngặt nghẽo (có lẽ năm đó khoảng 1982, lúc tôi 4 tuổi). Năm 1983 ông mất và tôi nhớ hình ảnh mọi người trong nhà đỡ ông tắm cho ông lần cuối, tối đó khi người ta hu hồn nhập quan cho ông xong tôi và chị gái về nhà ngủ. Nằm ngủ ở hiên nhà tôi không chợp được mắt và thấy ông mặc bộ quần áo trắng chống gậy đứng cuối hiên, chị gái tôi cũng nhìn thấy ngay lúc đó nhưng kéo tôi nằm xuống và trùm mền lại. Hình bóng đó rõ nét và nhớ mãi trong tâm trí tôi, cũng là lần đầu tiên và duy nhất trong cuộc đời tôi nhìn thấy bóng hình người đã chết. Năm đó tôi 5 tuổi và đó là 3 lần gặp ông còn trong ký ức.
Khác với ông nội tôi, ông bác Nguyễn Văn Quế là một chuỗi ký ức ngắn dài tôi không nhớ nhưng tôi nhớ ông xoa đầu tôi và nói với ai đó đây là con thằng Quảng. Tâm trí tôi có cảm nhận là ông có tình thương dành cho tôi (cảm xúc này tôi không nhớ hoặc không thấy từ ông nội). Ngày ông mất người ta có chít khăn cho tôi và tôi cứ lẻo đẻo qua nhà chú Phúc Kỳ để xem làm thịt gà. Năm đó tôi 7 tuổi.
Năm nay tôi 45 tuổi và ngồi trước một người mang dòng máu của cụ Nguyễn Văn Đắc, cũng ngang hàng với ông Nội và ông Bác tôi. 38 năm kể từ ngày ông Quế mất, tôi không hề biết còn một người đời thứ 4 trong dòng họ còn sót lại. Thi thoảng trong câu chuyện của cha tôi có nói đến O chắt Nghịa nhưng cũng chả tường minh cho tôi biết còn sống hay đã chết và mối liên hệ như thế nào trong dòng tộc họ hàng.
Tôi ngồi nghe bà nói chuyện, cười tươi, mới thấy người họ tộc mình đẹp và hiền từ quá. Cuộc sống bon chen, tôi cũng như nhiều người thích sự giầu có sang trọng, thích vật chất và mãi miết đi tìm mà quên đi Tinh thần cũng đáng giá như vật chất, tâm hồn mình cũng rất cần nhưng không nói ra cho mình biết. Hương linh tổ tiên, tình cảm tổ tiên chính là tinh thần lớn lao nhất và cần nhất trong túi tinh thần của mỗi chúng ta. Và nụ cười của Bà là một trong những nốt đệm liên kết giữa quá khứ xa xôi đã về với cát bụi và hiện tại con cháu cụ Nguyễn Văn Đắc đang tiếp dẫn để cho giống nòi trường tồn...
Họ tôi ơi, những người máu mủ ruột thịt của tôi ơi! Cuộc sống đôi khi cứ phải bon chen, cứ lo ăn ngày ba bữa, thích kiếm thật nhiều tiền hơn và mãi miết với vợ chồng con cháu ruột rà. Có mấy ai cũng như tôi viện lý do bận bịu với đời thường mà quên nhìn lên phía trên khi tổ tiên nhà mình vẫn còn hiện thân ở đó ?
Tự hứa với lòng là sau này mỗi khi về quê sẽ nhất định ghé thăm bà để cho túi tinh thần mình đầy lên theo ngày tháng.
Cảm ơn Bà - người chắt ruột của cụ tổ nhà tôi!
Cày 01/10/2023